balansventilatie voor woningen en tekortkomingen

Inleiding

Voor woningventilatie is er de keuze uit 2 ventilatiesystemen. Systeem C met roosters in de ramen van alle verblijfsruimtes en systeem D, ook wel genoemd balansventilatie of WTW (warmte terugwinning), waarbij in elk verblijfsgebied de toevoerlucht mechanisch wordt ingebracht.

Systeem D heeft t.o.v. systeem C het voordeel dat er ongeveer 250 M3 gas per jaar wordt bespaard doordat de toevoerlucht middels een warmtewisselaar in de ventilatieunit wordt opgewarmd met de af te voeren lucht uit de woning. Deze besparing vertaalt zich in de energieprestatieberekening, die voor alle nieuwbouw moet worden gemaakt, in een EPC reductie van 25 %. Om die reden wordt er in nieuwbouwwoningen veel balansventilatie toegepast.

Voor beide systemen is het volgens het bouwbesluit vereist dat er in de keuken, badkamer en toilet minimaal respectievelijk 21, 14 en 7 dm3/s moet kunnen worden afgezogen in de hoogstand van de ventilator. 1 dm3/s = 3,6 m3/h. Voor ventilatoren wordt er in m3/h gerekend. Dit wordt dan respectievelijk  75, 50 en 25 m3/h.

De afzuigkanalen van de keuken, toilet en badkamer komen samen in de ventilator die dus minimaal 150 m3/h moet kunnen afzuigen in de hoogstand.

Per persoon moet er minimaal 7 dm3/s worden geventileerd om gedurende langere tijd de CO2 concentratie niet boven de 1200 ppm te laten uitkomen.

Dit is de algemeen erkende bovengrens voor de luchtkwaliteit. Een hogere CO2 waarde belemmert de opname van zuurstof door de longen.

Probleem 1

In het bouwbesluit staat dat de ventilatienorm NEN 1087 van toepassing is.

NEN 1087 is een berekeningsmethodiek voor de ventilatie van gebouwen. Voor de capaciteit van de ventilatie wordt een ventilatiehoeveelheid (=debiet) van 0,9 dm3/s per m2 verblijfsgebied benodigd. Het minimum per verblijfsgebied is 7 dm3/s. Vaak wordt een verblijfsgebied gelijk gesteld aan een verblijfsruimte.

Dus een slaapkamer van 7/0,9 = 8 m2  of kleiner moet een ventilatiedebiet hebben van 7 dm3/s.  Als er 1 persoon in deze kamer slaapt met de deur dicht ( bij openstaande deuren zal er luchtuitwisseling plaatsvinden met de andere ruimtes) zal de ventilator dus op de hoogstand moeten staan. Dit gebeurt zelden, want dat geeft te veel herrie van vooral de toevoerventilator bij systeem D.

Bij systeem C is er een raamrooster dat meestal te groot is gedimensioneerd, want de architect wil een rooster boven de volledige raambreedte zien.

Bij beide systemen staat de ventilator ’s nachts in de laagstand. meestal is er in de keuken een 3-standenschakelaar met hoog – midden – laag met de respectievelijke debieten van 100 %, 75 % en 50 %.

In de betreffende slaapkamer wordt er dus 3,5 dm3/s geventileerd. Hierdoor stijgt het CO2 gehalte in de loop van de nacht boven de 1200 ppm en als de slapende persoon geluk heeft wordt hij wakker om naar het toilet te gaan en staat de deur van de slaapkamer een paar minuten even open, waardoor er luchtuitwisseling kan komen.

Uit onderstaande presentatie blijkt zelfs dat er met veel geluk maar 30 % i.p.v. 50 % van de maximale capaciteit beschikbaar is.

Zie onderstaande link.

http://otb.tudelft.nl/fileadmin/Faculteit/Onderzoeksinstituut_OTB/Studeren/Studiedagen/Presentaties_OTB-studiedagen_en_congressen/Subpaginas/Presentaties_2006/doc/Presentatie_H._Bosch.pdf

Praktijk bij balansventilatie woningbouw:

Circa 95% per dag (36 minuten) ventilatie

toe- en afvoer op stand 1

(met veel geluk stand 1 = 30% van

maximale capaciteit)

Probleem 2

Vaak is de oppervlakte van de woonkamer/keuken ongeveer even groot al de som van de oppervlaktes van de slaapkamers. De afzuiging van de woonkamer is daardoor ongeveer even groot als de afzuiging van de slaapkamers die in de badkamer en het toilet plaatsvindt. (bij grotere woningen kan er tot 50 % overstroom plaatsvinden tussen 2 verblijfsgebieden, maar voor de eenvoud wordt dit in deze vergelijking niet meegenomen)

De verhouding van de afzuiging in de keuken en de badkamer en het toilet is altijd constant, dus ’s nachts wordt de helft van de ventilatiecapaciteit onnodig gebruikt voor de woonkamer, waar dan geen mensen verblijven. Terwijl er in de slaapkamers te weinig lucht beschikbaar is.

Oplossing

Om deze 2  problemen te tackelen dient er een ventilatiesysteem te worden toegepast dat per ruimte de ventilatiedebieten aanpast aan de behoefte.

Voor systeem C zijn er 2 systemen op de markt:

Het Vent-system CO2 van Alusta.

Zie: http://www.alusta.com/html/downloads/Folder_VentOSystem_CO2.pdf

En het DemandFlow 2 systeem van Itho

Zie: http://www.itho.nl/data/catalog/10/2191/22/systeembrochure%20demandflow%201209l_p544wdf001.pdf

Voor balansventilatie is het wachten nog op een vraaggestuurd ventilatiesysteem.

Alusta heeft alleen ventilatiesysteem C in haar assortiment, maar Itho werkt van oudsher ook met balansventilatie. Ik verwacht dat er binnen enkele jaren ook een vraaggestuurd balansventilatie systeem op de markt komt.  Tot die tijd slaap ik met mijn slaapkamerraam op een kier van ongeveer 1 cm per persoon bij een raam van 1,5 m2, want ik heb in mijn huis balansventilatie.

Laatste nieuws: februari 2012 Qualityflow genomineerd voor de VSK award 2012

QualityFlow is een revolutionair woningventilatiesysteem dat gebruik maakt van centrale luchttoevoer en warmteterugwinning. Daarnaast voert QualityFlow automatisch, vraaggestuurd lucht af. Het systeem waarborgt op deze wijze een comfortabele en energiezuinige ventilatie in de woning. QualityFlow is toepasbaar in zowel nieuwbouw als in renovatie en levert het optimum voor bewoners, opdrachtgevers, voorschrijvers en installateurs.

Klik hier voor het volledige persbericht over de QualityFlow

Juryrapport:

,,De QualityFlow biedt volgens de jury een mogelijke oplossing voor de veel bekritiseerde balansventilatie. Het is innovatief door de gekozen benadering van gebalanceerde ventilatie. Niet de inspanning, maar de prestatie van het systeem wordt gedefinieerd. Het systeem is op woningniveau gebalanceerd, per ruimte vraaggestuurd en heeft op die manier per ruimte de binnenluchtkwaliteit onder controle. De jury vindt het een belangrijk voordeel dat alle leefruimten van een woning worden geventileerd met 100% buitenlucht.”